de levenscyclus en manier van leven van de Europese hoornaar (Vespa crabro) en de Aziatische hoornaar (Vespa velutina) stap voor stap naast elkaar zetten.
| Fase | Europese hoornaar | Aziatische hoornaar |
|---|---|---|
| Overwintering | Alleen bevruchte jonge koninginnen overleven de winter, vaak in boomholtes, onder schors of in gebouwen. | Idem, maar ook in humuslaag, houtstapels of andere beschutte plekken. |
| Voorjaar (maart–mei) | Koningin wordt actief bij warmer weer, zoekt nestplek (holte in boom, muur, zolder). | Koningin zoekt beschutte plek voor primair nest (schuur, struik, onder afdak, max. ±3 m hoog). |
| Eerste werksters | Na ±6 weken komen werksters uit, nemen nestbouw en larvenzorg over. | Na ±6 weken idem; werksters helpen nest uitbouwen. |
| Zomer (juni–augustus) | Eén nest per seizoen, groeit tot honderden–1000 werksters. | Vaak verhuizing naar secundair nest hoog in boom (tot 1 m groot, 1000–2000 werksters). |
| Najaar (sept–okt) | Koningin legt onbevruchte eitjes (mannetjes) en bevruchte eitjes (nieuwe koninginnen). | Idem; nieuwe koninginnen paren buiten het nest met meerdere mannetjes. |
| Einde seizoen (nov–dec) | Oude koningin, werksters en mannetjes sterven; nest wordt verlaten. | Idem; alleen jonge koninginnen overwinteren. |